logotype
Rocznik Leszczyński tom 13, 2013 PDF Drukuj

Rocznik Leszczyński tom 13, 2013, s. 269-270

Recenzja książki: Ryszard Wryk, Początki ruchu olimpijskiego w Polsce

Sport rozpala emocje milionów ludzi na całym świecie. Jednakże sport to nie tylko chwilowe klęski i zwycięstwa, ale także dzieje ludzi oraz struktur organizujących tę dziedzinę życia ludzkiego. I to z tej perspektywy początkom polskiego ruchu olimpijskiego w Polsce przyjrzał się Ryszard Wryk w omawianej publikacji. Autor, pracownik Instytutu Historii UAM w Poznaniu, znany jest z takich książek, jak Akademicki Związek Sportowy 1908-1939 (1990) czy Sport olimpijski w Polsce 1919-1939. Biogramy olimpijczyków (2006). Omawiana książka oparta jest na krytycznie wykorzystywanej literaturze przedmiotu i różnych źródłach, przede wszystkim prasie, uzupełnionej dokumentacją zgromadzoną w Archiwum PAN w Warszawie oraz w Centralnym Archiwum Wojskowym. Ważną rolę odgrywają także pamiętniki i wspomnienia.

Publikacja składa się z dwóch części. W pierwszej (120 stron) opisano początki ruchu olimpijskiego w Polsce, natomiast w drugiej znajdziemy przedruki 63 artykułów prasowych (zwłaszcza z lat 1919-1921, z których nie ma źródeł wytworzonych przez PKIO) oraz inne ważniejsze dokumenty. Część opisowa, podzielona na 3 rozdziały, omawia etapy tworzenia się organizacji o charakterze sportowym na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku. Autor zwraca uwagę przede wszystkim na rolę Towarzystwa Sportowego "Sokół", które kładło równomierny nacisk zarówno na wychowanie fizyczne, jak i narodowowyzwoleńcze. "Sokół" był jedyną polską organizacją sportową w Wielkopolsce aż do początku XX wieku, kiedy powstały w Poznaniu pierwsze kluby sportowe: Klub Wioślarski (1904), Normania (późniejsza Posnania, 1907) oraz Tryton i Warta (1912). Kluby tworzono także w mniejszych miastach: w Ostrowie Wielkopolskim były to Venetia (1908) oraz Ostrovia (1909), a w Lesznie Polonia (1912).

Równie ważną funkcję spełniały na ziemiach polskich organizacje sportowe działające przy uczelniach - akademickie związki sportowe. Wraz z prężnie działającymi klubami mieszczańskimi dbały o kondycję fizyczną Polaków i propagowały sprawę polską w Europie, chociażby poprzez udział w międzynarodowych zawodach sportowych. W drugim rozdziale przedstawiono powstanie Polskiego Komitetu Igrzysk Olimpijskich w 1919 roku, zaznaczając, że idea olimpijska była obecna wśród polskich sportowców także przed odzyskaniem niepodległości. Widocznym tego znakiem był udział Polaków, aczkolwiek pod obcą banderą, w Igrzyskach Olimpijskich w 1908 roku w Londynie oraz w 1912 w Sztokholmie.

Działalność Polskiego Komitetu Igrzysk Olimpijskich w latach 1919-1921 prezentuje rozdział trzeci. Mimo ogromnych trudności wewnętrznych oraz walk o granice państwa prowadzono przygotowania do startu w Igrzyskach Olimpijskich w Antwerpii w 1920 roku. Jednak dramatyczna sytuacja na froncie wschodnim wymusiła decyzję odwołującą udział polskiej reprezentacji w imprezie.

Wśród interesujących wątków książki można wymienić omówienie meczów piłki nożnej rozgrywanych na Górnym Śląsku pomiędzy miejscowymi drużynami niemieckimi a przyjezdnymi polskimi. Zwycięstwa odnoszone na boisku przez Polaków miały wzbudzać większą sympatię do Polski i pomagać umacniać więzi emocjonalne łączące mieszkających tam Polaków z krajem. Podejmowanie takich eskapad w okresie przedplebiscytowym miało także bardziej wymierny charakter, mobilizując mieszkańców Górnego Śląska do walki o polską przynależność tych ziem.

Jak już wspomniano, pracę uzupełnia wybór dokumentów. Książka Ryszarda Wryka jest pozycją naukową, z solidnym aparatem badawczym, co w żadne sposób nie umniejsza jej walorów czytelniczych. Prowadzona przez autora narracja jest ciekawa i logiczna, pozbawiona niezgrabnych streszczeń źródeł bądź też obszernych, a zbędnych wypisów z nich. Można w niej jednak znaleźć także mankamenty, przeważnie drobne redaktorskie niedociągnięcia bądź kwestie z punktu widzenia merytorycznego drugorzędne. Zwrot mens sana in corpore sano jest sentencją rzymską, a nie starorzymską (s. 15). Twierdzenie autora o licznym udziale członków Towarzystwa "Sokół" w walce o niepodległość oraz kształtowanie granic państwa polskiego powinno być podbudowane przypisem odnoszącym się do literatury bądź jakiegoś dokumentu, gdyż poprzedzający je wywód opisuje bardzo ogólnie patriotyczne oddziaływanie Towarzystwa (s. 19). Pierwotna nazwa politechniki w Mediolanie zapisana jest jak Regio Instituto Technico Superiore, choć powinno być Istituto oraz Tecnico (s. 57, przyp. 48). Są to jednak drobnostki, które w żaden sposób nie umniejszają poznawczych walorów pracy.

Bartłomiej Kapica


 

Strona wykorzystuje pliki cookie (tzw. ciasteczka) do prawidłowego działania lub w celach statystycznych. Ustawienia dotyczące plików cookie można zmienić w opcjach przeglądarki internetowej. Dodatkowe info: wszystkoociasteczkach.pl.

Zaakceptuj pliki cookies z tej strony.